Historia Nagrody Derby dla koni półkrwi

Nagroda Derby dla koni pełnej krwi angielskiej ma ponad dwuwiekową tradycję i jak to zwykle
z wyścigami bywa jej kolebką jest Anglia. W przypadku koni półkrwi Nagroda Derby w Polsce rozgrywana jest od 1952 roku. Najpierw figurowała jako "Nagroda Przychówku Półkrwi", natomiast w 1956 została przemianowana na "Szampionat konia półkrwi" i rozgrywana była w dwóch edycjach - Próba A (2400 m) i B (3000 m). W 1959 roku po raz pierwszy pojawiła się oficjalnie nazwa - "Nagroda Derby Półkrwi". Do 1971 roku wszystkie edycje tej gonitwy odbywały się w Warszawie. W 1972 roku pierwszy raz Derby Półkrwi rozegrano we Wrocławiu. W latach 1980 i 1993 gonitwa nie odbyła się. W 55-letniej historii tej gonitwy, niekwestionowanym liderem wśród hodowców, których konie triumfowały w biegu o "Błękitną Wstęgę", jest Stadnina Koni w Ochabach (kiedyś Pruchna) - 29 (!) razy. Drugie miejsce zajmuje SK Mieczownica z czterema zwycięstwami (Tarantas '67, Tunel '96, Chwała '01, Tulka '04), następnie Janów Podlaski - 3 (Plecionka '98, Assaka '99, Asyria '00), Rzeczna - 3 (Augusta '62, Wkra '65, Babilon '07), PSK Nieświastów - 3 (Dalerta '53, Vale '54, Seniorina '56 - próba A), Iwno - 2 (Febus '55 - gonitwa unieważniona, Czernica '82), Jaroszówka - 2 (Rewolta '83, Jurand '90), Walewice - 2 (Lenta '57 - wygrała próbę A i B). Po jednym zwycięstwie odnotowali wychowankowie z SK Racot (Mirela '95), Trzebienice (Saga '94), Nowielice (Fant '86), Posadowo (Alt '74) Stubno (Senior '79), Pępowo (Debora '92). W latach 1988 i 1989 Derby Półkrwi miały charakter międzynarodowy. Wówczas zwyciężyły ogiery Nowator ('88) i Rang ('89), wyhodowane w ZSRR. Wcześniej - w 1986 roku również gonitwa została rozpisana jako międzynarodowa lecz zagraniczni uczestnicy nie zajęli płatnego miejsca. W 2005 roku historyczną wygrana odniósł gniady Mirage. Było to pierwsze zwycięstwo konia prywatnej hodowli
(M. Harms) w tej prestiżowej gonitwie. Wynik ten powtórzył w 2008 roku Levis wyhodowany przez Jadwigę Stodołę.

W historii gonitwy pięciokrotnie rozegrana została ona na innym dystansie niż 2400 metrów, Próba B (3000 m) - 1956, 1957 i 1958 oraz w latach 1959 i 1960 na 2600 metrów. Na klasycznym dystansie najszybsza w 1997 roku była klacz Jutrzenka, ustanawiając niepobity do dziś rekord - 2 min. 35 sek. Wśród reproduktorów od których wywodzili się zwycięzcy, najwięcej sukcesów odnotowały Dzięgiel xx (Ryś '69, Dragena '70, Dialekt '71, Vendetta '72), Maciek xx
(Zima '59, Sordino '60, Valisella '61), Cynik xx (Gros '85, Debora '92, Asyria '00), Lap Bej m (Tunel '96, Tulka '04), Oregon xx (Plecionka '98, Assaka '99) i Marten xxoo (Detto '63, Limba '64).

Każdy z trenerów marzy o wystawieniu konia i zwycięstwie w Nagrodzie Derby. Wśród "półkrewskich" szkoleniowców najbardziej utytułowanym trenerem jest Władysław Dębowski. W swojej wieloletniej karierze miał szczęście siodłać aż siedmiu (!) zwycięzców (Eryman '78, Czernica '82, Rewolta '83, Fant '86, Arkona '87, Belpasso '91, Assaka '99). Niewiele mniej, bo sześć koni przygotowywał Tadeusz Dębowski (Saga '94, Mirela '95, Tunel '96, Chwała '01, Mirage '05, Levis '08). Cztery wytrenował S. Bryk (Arlet '55, Zima '59, Valisella '61, Dempo '68). Kolejny wynik z trzema zwycięstwami zanotowali S. Głowacki (Augusta' 62, Wkra '65, Dialekt '71) i R. Świątek (Plecionka '98, Tulka '04, Babilon '07). Po dwie wygrane mają trenerzy J. Szczepaniak (Ryś '69, Dragena '70), Fomienko (Febus '55, Gonosz '55), J. Dorosz (Lenta '57 próba A i B), J. Ligocki (Seniorina '56 - próba A, Tarantas '67), J. Krajewski (Darling '73, Alt '74), J. Pochwatka (Debora '92, Watford '02), A. Suchorzewski (Widawa I '03, Bufor '09). Pechowcem jest trener Borkowski, który do tej pory nie zdobył "Błękitnej Wstęgi", a było bardzo blisko w latach 2003 i 2005.

Czempionem wśród jeźdźców w Derbach Półkrwi jest, późniejszy trener, Mieczysław Mełnicki, który doprowadził do zwycięstwa cztery konie (Draga '66, Ryś '69, Dragena '70 i Fant '86). Drugie miejsce zajmuje Anna Wyszyńska, która dosiadała trzech zwycięzców (Jutrzenka '97, Assaka '99, Watford '02). W tym momencie należy wspomnieć o Katarzynie Litwiniuk, która jako pierwsza kobieta w Polsce odniosła zwycięstwo w Derbach, dosiadając w 1994 roku klaczy Saga.

Od lat Nagrodę Derby określa się mianem gonitwy, którą wygrywa KOŃ NAJSZCZĘŚLIWSZY.
Czy w tym roku będzie podobnie, czy faworyci nie zawiodą? Zobaczymy.

Zwycięstwa Derby Półkrwi - pobierz plik (.pdf)